Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” z Lublina niedawno wydał w Polsce książkę Gordona Cullena – TOWNSCAPE. Książka pokazuje interesujący punkt widzenia autora na miasto, na przestrzenie publiczne kształtujące miejskie środowisko. Autor zwraca uwagę na problem monotonii przestrzeni publicznej starając się podkreślić jej wpływ na postrzeganie naszych miast, wpływ na życie w nich. Książka ta ukazała się w Polsce po blisko 50 latach. Mimo to idee wciąż są aktualne i dają do myślenia.
Jako Stowarzyszenie Transportu Zrównoważonego, zostaliśmy poproszeni o objęcie książki patronatem, co z przyjemnością uczyniliśmy. Publikacja niejako przy okazji – a jednak zwraca uwagę także na sposób kształtowania transportu w mieście. Znajdziemy w niej uwagi o zawłaszczaniu przestrzeni i czasu przez komunikację indywidualną opartą na samochodach, opisana została relacja pieszego i samochodu, o tym jak kształtowany jest ruch pieszych przez odpowiedni układ nawierzchni bądź budynków.
Intrygujący jest fragment mówiący o transporcie w szerszym kontekście:
„Przestrzeń zamknięta pozwala uchwycić przeciwieństwo pomiędzy ruchem pieszym i ruchem kołowym. Należy do podstawowych kategorii, przy pomocy których klasyfikujemy przestrzeń. Na zewnątrz hałas i pośpiech bezosobowej komunikacji ludzi i pojazdów przybywających i oddalających się, nieprzypisanych do żadnego miejsca. Wewnątrz cisza i ludzka skala skweru, dziedzińca czy podwórza. To miejsce jest celem ruchu, do niego ruch nas prowadzi. Bez niego ruch byłby bez sensu.”
Jak pisze tłumacz – Ewa Kipta, nie jest to książka nostalgiczna, negująca rozwój miast czy nowoczesność. Przeciwnie, zwraca uwagę na możliwości wynikające z nowych technologii i na możliwość godzenia ich z dotychczasową tkanką miasta. Tłumacz zachwyca się sposobem rozumienia przestrzeni miejskiej jako miejsca przeznaczonego do życia wielu ludzi blisko siebie, jako wyrazu kultury współżycia, a nie tylko przypadkowego zbioru miejsc do pracy, mieszkania i usług, nagromadzenia budynków i pustych przestrzeni do przemieszczania się między nimi.
„Przez wiele lat rozwój miast w Polsce miał charakter ilościowy – liczyły się nowe domy, osiedla, drogi. Od początków transformacji w 1989 roku zaczął się też liczyć INWESTOR – jako ich realizator. Dopiero od kilku lat – w ślad za wstąpieniem do Unii Europejskiej – zaczynamy zauważać potrzeby jakościowe i uczymy się uwzględniać opinie „użytkowników” miasta. Zaczynamy też porównywać nasze miasta z innymi. Samorządy zaczęły dbać o rozwój jakościowy i rewitalizację obszarów pozostających dotychczas w stagnacji. Powstało wiele organizacji pozarządowych, które bronią tożsamości przestrzennej, jakości środowiska czy innych potrzeb społeczności lokalnych. Obraz Miasta może im dostarczyć argumentów do podejmowania lepszych decyzji i skuteczniejszych działań. „Prywatnemu” Czytelnikowi książka ta pomoże inaczej spojrzeć na przestrzeń, w której na co dzień żyje, dostrzec jej walory i niedostatki, wyrazić oczekiwania – bez obawy oskarżenia o brak kompetencji. Bo każdy z nas jest w jakimś stopniu ekspertem swojego miasta, ma o nim własną wiedzę, z której warto byłoby zrobić użytek.”
Prof. Tadeusz Chmielewski zwraca uwagę na fakt, iż książka Gordona Cullena TOWNSCAPE, czyli Obraz Miasta, została napisana u progu okresu zwanego dziś czasem „eksplozją miast”. Możemy sięgnąć po nią w sytuacji, gdy problemy kształtowania przestrzeni miejskiej są setki razy trudniejsze niż pół wieku temu. Ale sięgamy, bo wciąż jeszcze nie odrobiliśmy tej pierwszej zadanej przez Cullena lekcji. Sięgamy, bo tempo zmian środowiska miast budzi coraz większy niepokój społeczny: przekracza zdolność wielu mieszkańców do zrozumienia praw i „oswojenia” formy eksplodującego tworu, przekracza możliwości harmonizacji jego struktury i funkcji przez planistów, a w niektórych przypadkach zaczyna przekraczać możliwości logistyczne władz miast.
O książce:
Format B5, 16,5 x 23,5 cm
Ponad 150 haseł, ok. 500 ilustracji
Druk czarno-biały
Stron 204
Cena 45 zł
Wydawca: Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”
Na podstawie materiałów prasowych wydawcy
